Sevilla Şehri Tarih Yazımı İncelemesi. Abbādid Dönemi Mimari ve Kentsel Mirasına Bilimsel Bir Yaklaşım

​ ​ Prof. Ahmed Tahiri’nin İspanya’da, Endülüs’te İslam döneminin en önemli şehirlerinden olan Sevilla (Arapça İşbiliyye) şehrinin tarihi üzerine yazdığı araştırma eseri İspanyolca olarak 2025’te, bizzat yazarın kaleme aldığı İngilizce ve Arapça versiyonları ise IRCICA tarafından 2026’da yayınlanmıştır. Endülüs ve Mağrip’te Orta Çağ tarihi uzmanı, “Fundación Al-Idrisi Hispano-Marroquí para la Investigación Histórica, Arqueológica y Arquitectónica” (Tarih, Arkeoloji ve Yapı Bilimleri Araştırmaları İdrisi İspanyol-Fas Vakfı; Tetuan/Fas ve Sevilla/İspanya merkezli) Başkanı olan Prof. Ahmed Tahiri, Endülüs ve Mağrip tarihi araştırmalarına uzun yıllarını adamış; bu araştırma alanlarında yeni bakış açıları ve bulgular ortaya koyarak öncü katkılarda bulunmuştur. Yazarın bu kitabında bu katkılarına dair anlamlı örnekler bulunmaktadır. Abbâdiler (Banû Abbâd), Kurtuba Halifeliği’nin çöküşünün ardından ortaya çıkan Taifeler döneminde 11. yüzyılda Sevilla merkezli olarak kurulmuş bir Müslüman-Arap hanedandı. Nispeten kısa sürmesine rağmen (1023-1091) bu dönem bilim ve teknoloji, sanat, mimari ve edebiyat alanlarındaki önemli gelişmelerin yanı sıra ilmî faaliyetlere elverişli ortamıyla ve buna bağlı olarak gelişen çok inançlı ve çok kültürlü bir arada yaşama zihniyetiyle öne çıkmış; Endülüs’te İslam döneminin övgüyle kaydedilen tarihî gelişmelerini en iyi bir şekilde temsil etmiştir. Ahmed Tahiri bu incelemesinde şehir planlama ve inşaat faaliyetlerindeki gelişmeler üzerinden gerçekleştirdiği adeta gerçek bir yolculukla o dönemdeki Sevilla’nın kentsel gelişimini keşfe çıkmış; bir kısmı parçalı, dağınık ve daha önce incelenmemiş olan yüzlerce yazılı kaynak, rivayetler ve başka birincil materyalden yola çıkarak, Abbâdiler’den sonra gelen Murâbıtlar (1146’ya kadar) ve Muvahhidler’in (1146-1248) yapılarda uyguladıkları değişikliklerin ve yerleşim düzenlemelerinin katmanlarını aşıp bunların evvelindeki Abbâdi dönemi şehir topografyasını yeniden kurgulamıştır. Yazarın vardığı sonuçlar güncel arkeolojik bulgularla örtüşmekte, Sevilla’nın tarihî çekirdeğinin coğrafî ve zamansal konumunun yeniden belirlenmesi ve şehircilikte ulaştığı ihtişamının gerçek mimarları olan Abbâdilere tarih kayıtlarında hak ettikleri yerin verilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Bu ilgi çekici ve yöntem bakımından aydınlatıcı çalışma eş zamanlı iki dilde yayınlanarak geniş bir araştırmacı ve genel okuyucu kitlesinin istifadesine sunulması amaçlanmıştır.